Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Λάρισας 10 Οκτωβρίου 2018

2nd International Forum on Cooperative Law >>> Έπεται ολόκληρη η ομιλία του Νομικού Συμβούλου της ΟΣΦΕ στο Συνέδριο :

 Κρατικές και Νομολογιακές παρεμβάσεις στην λειτουργία των Συνεταιρισμών

 

 

Α' ΚΡΑΤΙΚΕΣ (ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

 

 

Η εισήγηση αυτή εξετάζει τη συνεταιριστική νομοθεσία στην Ελλάδα και κατά κανόνα μέσα από αυτή, τις παρεμβάσεις του κράτους στην λειτουργία των συνεταιρισμών. Στα 100 και πλέον χρόνια συνεταιριστικής νομοθεσίας (ξεκινώντας από το 1914 που δημιουργήθηκε ο πρώτος νόμος για τους συνεταιρισμούς) θα προσπαθήσω να αναδείξω μέσα στον χρόνο της παρουσίασης, τη σημασία της συνεταιριστικής νομοθεσίας στην ανάπτυξη και εξέλιξη των συνεταιρισμών, αλλά και την παρεμπόδιση από την πλευρά της Ελληνικής Πολιτείας της ελεύθερης και αυτόνομης λειτουργίας τους, σε ένα χρονικό διάστημα, από τον πρώτο νόμο που δημιουργήθηκε, τον 602/1915 μέχρι πρόφατα, με την ψήφιση του τελευταίου νομοθετικού πλαισίου. 

Για λόγους που δεν θα εξηγήσουμε σε αυτή την εισήγηση, την περίοδο, μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο εφαρμόστηκε σε πολλές χώρες ένα καθεστώς κρατικής παρέμβασης στην λειτουργία των συνεταιρισμών, η οποία σταδιακά εγκαταλείφθηκε, μετριάστηκε στο ελάχιστο ή διαφοροποιήθηκε, όχι όμως και στην Ελλάδα, με έμφαση κυρίως στους αγροτικούς συνεταιρισμούς, οι οποίοι παρουσίαζαν και παρουσιάζουν μεγάλο εκλογικό-πελατειακό ενδιαφέρον.

 Ως ένα παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε τον ν. 4015/2011 σε αντιπαραβολή με τον ν. 2810/2000, όπου είναι πασιφανής η «κοπτοραπτική» πρακτική με την οποία συντάχθηκε, χωρίς ίχνος αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας που πρέπει να εξυπηρετεί και των προβλημάτων που πρέπει να λύσει.

Εξετάζοντας αναδρομικά και εν συντομία τις κρατικές παρεμβάσεις, μπορούμε να σχηματίσουμε έναν χάρτη των παρεμβατικών νομοθετικών τακτικών των ελληνικών κυβερνήσεων, παρ' όλο που το Ελληνικό Σύνταγμα από το 1864 κατοχύρωσε το «δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι», που όριζε ότι: «Οι Έλληνες έχουν το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, τηρούντες τους νόμους του κράτους, οίτινες όμως ουδέποτε δύνανται να υπαγάγωσι το δικαίωμα τούτο εις προηγούμενην της κυβερνήσεως άδειαν», όπως εξάλλου και το Ισχύον Σύνταγμα, στο οποίο, το άρθρο 12 αναφέρεται στο Δικαίωμα του Συνεταιρίζεστε, με την ίδια περίπου έννοια με το αρχικό του 1864, επί τη βάση του αξιώματος ότι : Το «δικαίωμα του συνεταιρίζεστε», υπάγεται καταρχήν στο status negativus, αφού θεμελιώνει αγώγιμη αξίωση αποχής της κρατικής εξουσίας από παρεμβάσεις στο πεδίο προστασίας του.

 

Ας δούμε λοιπόν για την ιστορία τις κρατικές αυτές παρεμβάσεις :

  • Περίοδος 1915-1970 έχουμε γενικά 946 νομοθετήματα σχετικά με τη μορφή των συνεταιρισμών.1

  • 1931-1938 εκδίδονται οι νόμοι 5289/1931 (αντί του 602) και 1154/38 (κατάργηση ΠΑΣΕΓΕΣ).

  • 1940-1945 : Επανέρχεται η ΠΑΣΕΓΕΣ και με τον Ν. 389/1945 επαναφέρεται το καθεστώς του Ν.602/1915, ο οποίος σημειωτέον ίσχυσε – με διάφορες τροποποιήσεις - μέχρι το 1986.

  • Δικτατορία 1967 : Ωμή παρέμβαση στους 7.622 συνεταιρισμούς με τον Ν. 31/1967 και το νομοθετικό διάταγμα 227/1973, που όμως δεν εφαρμόστηκε ποτέ.2

  • 1974 : Με το ΝΔ 66/1974 επαναφέρονται τα διοικητικά συμβούλια που είχε καταργήσει η δικτατορία.

  • 1979 : Με την ισχύ του νόμου το 1980, αφαιρέθηκε από τον Ν. 4640/1930 (που είχε τροποποιήσει τον Ν. 602/1914) το άρθρο 56 που απαγόρευσε στους υποψήφιους βουλευτές ή δημάρχους, να είναι υποψήφιοι για συνεταιριστικό αξίωμα. Γενικά από το 1984–1994 εκδόθηκαν 230 νομοθετήματα για τη λειτουργία των συνεταιρισμών, που διαμόρφωσαν και αλλοίωσαν τα χαρακτηριστικά τους,

  • Συγκεκριμένα : Περίοδος 1982-1985, έχουμε ισχυρή παρέμβαση της κυβέρνησης Σημίτη με τους νόμους 1257/1982, 1541/1985. Κατά μία άποψη που διατυπώθηκε, με τον νόμο του 1985 οι συνεταιρισμοί μετατόπισαν το ενδιαφέρον τους από τις οικονομικές δραστηριότητες στις πολιτικές αντιπαραθέσεις3

  • Τέλος, το 1986 ψηφίζεται από την Βουλή ο νόμος 1667, ο οποίος και αυτός τροποποιήθηκε από έξη νόμους (2166/1993, 2515/1997, 3156/2003, το άρθρο 26 ν. 3867/2010, του άρθρου 51 ν. 2519/1997, αλλά και από το άρθρου 52 ν. 4446/2016).

  • Τελευταία περίοδος 2016-2017 : Υπήρξε και πάλι ωμή παρέμβαση του Κράτους με την κατάργηση του νόμου 2810/2000 από τον ν. 4383/2016.

  • _______________________________________________________

 

1Καθ. Κώστας Παπαγωργίου 2004 & Αρ. Κλήμη 1970

2Καθ. Κώστας Παπαγεωργίου «Βιώσιμη Συνεταιριστική Οικονομία, Θεωρία και Πρακτική», Β’ Έκδοση, Αθήνα :

2007 Εκδ. Σταμούλης.

3Κ. Ηλιόπουλος, C. (22–24 September 2000). “The evolution of the Greek cooperative law: from the first to the last order of economizing”.

 

Ως σχόλιο σε όλες τις παραπάνω νομοθετικές παρεμβάσεις του Ελληνικού Κράτους, θα μπορούσε κανείς να αναφέρει μία φράση του διάσημου συνεταιριστή, Δρα Alex Laidlaw (Λέϊντλο) που είχε επισημάνει : «Η έσχατη και πιο προσβλητική παρέμβαση στις υποθέσεις των συνεταιρισμών γίνεται από την κυβέρνηση, όταν το πολιτικό κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία, μπορέσει να χρησιμοποιήσει τους συνεταιρισμούς για δική του ωφέλεια».4

Ως δικαιολογία δε για την «πρωτοφανή στα παγκόσμια συνεταιριστικά χρονικά εναλλαγή του θεσμικού νομικού πλαισίου για τους συνεταιρισμούς»5 δηλαδή για την διάσπαση της συνεταιριστικής νομοθεσίας με ειδικούς βασικούς νόμους, που κατέτασσε την Ελλάδα στο 2% των κρατών χωρίς γενικό συνεταιριστικό νόμο, είναι αυτό που επισήμαινε και για τα σημερινά δεδομένα η κυρία Ιφιγένεια Δουβίτσα σε καθημερινή εφημερίδα.6

Στο σημείο αυτό θα μου επιτρέψετε να σταθώ ιδιαίτερα σε ορισμένα νομοθετήματα και συγκεκριμένα στους νόμους 2810/ 2000, 1667/1986 και το Π. Δ. 93/1987.

_______________________________________________________________________

4A. F. Laidlaw : «Οι Συνεταιρισμοί το έτος 2000», έκδοση ΙΣΕΜ Αθήνα 1994.

5Β. Λαμπροπούλου : Συνέδριο ΙΣΕΜ 13-14 Απριλίου 1995.

6Ιφ. Δουβίτσα εφημερίδα «Εφημερίδα των Συντακτών», τχ 18-6-2018.

 

 Νόμος 2810/2000 : Ίσως δεν είναι γνωστό το γεγονός ότι ο άρτιος νόμος 2810 του 2000, βασίστηκε και στην «Έκθεση Εμπειρογνωμόνων» με τον τίτλο : «Ανασυγκρότηση των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων και βελτίωση της επιχειρηματικής τους θέσης», που συντάχθηκε από ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΙΣΕΜ τον Ιανουάριο του έτους 2000, στην οποία είχα την τιμή να συμμετέχω μαζί με τον επικεφαλής καθηγητή και επιστημονικό υπεύθυνο του έργου αυτού κ. Κώστα Παπαγεωργίου και τους συνεργάτες μας Κώστα Ηλιόπουλο και Κ. Αναστασόπουλο της ΠΑΣΕΓΕΣ.7 Είναι στα θετικά του εξαιρετικού αυτού νόμου, το ότι χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα ως προσχέδιο για έναν γενικό συνεταιριστικό νόμο, ως ένα δηλαδή προτεινόμενο μοντέλο ενοποίησης και κωδικοποίησης του συνόλου των επί μέρους συνεταιριστικών νόμων.8 Και είναι τουλάχιστον άδικο, που αυτός ο νόμος καταργήθηκε με το άρθρο 50 του πρόσφατου νόμου 4384 του 2016, όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον ν. 4492/2017 (ΦΕΚ 156/Α/18-10-2017).

 

  • Νόμος 1667/1986 στον οποίο είχα την τιμή να συμμετέχω στην νομοθέτηση του μαζί με τον νομικό (τότε) σύμβουλο του πρωθυπουργού Σημίτη Πέτρο Θέμελη9 και ο οποίος, χωρίς να διεκδικεί την τελειότητα, αντικατέστησε τον ν. 602/1915, προσφέροντας μια σταθερή εκσυγχρονισμένη τότε νομική βάση για τους αστικούς συνεταιρισμούς, ιδρύοντας στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Υπηρεσία Συνεταιρισμών και Συμβούλιο Συνεταιρισμών, με γνωμοδοτικές και συμβουλευτικές αρμοδιότητες στα θέματα των συνεταιρισμών, τις οποίες υπηρεσίες δυστυχώς τις νέκρωσαν επόμενες κυβερνήσεις. (αναφορά για Γαλανόπουλο). Βέβαια, μετά τις παραπάνω διαδοχικές τροποποιήσεις του ο 1667 (από το 1993 μέχρι 2016), έγινε πλέον ένας νόμος για συνεταιρισμούς πολλαπλού σκοπού, οι οποίοι κατά την άποψη του Δρα Alex Laidlaw (Λέϊντλο) : «είναι κυρίως αυτοί που πέτυχαν την οικονομική ανάπτυξη».10 Όσον αφορά τους συνεταιρισμούς φαρμακοποιών, οι οποίοι αναπτύχθηκαν ραγδαία στην δεκαετία του '80, ο ν. 1667 έδωσε την δυνατότητα ανάπτυξης τους και έως σήμερα, αποτελούν ένα ισχυρό οικονομικό φαινόμενο συνεταιριστικής ανάπτυξης στην Ευρώπη.11

  • Προεδρικό Διάταγμα 93/1987 (ΦΕΚ 52Α/16.4.1987). Ο ν. 1667/1986 σε μια προσπάθεια νομοθετικής πληρότητας έβαζε τις βάσεις για σύμπλευση των επιμέρους συνεταιριστικών διατάξεων, όπως την πρόβλεψη στο άρθρο 17 παρ. 4 : «Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί και οι συνεταιρισμοί φαρμακοποιών διέπονται και από την ισχύουσα για αυτούς νομοθεσία». Έτσι είχα την τιμή να μου ανατεθεί η σύνταξη του τότε Π. Δ. «Αναμόρφωση και ενοποίηση της νομοθεσίας για τους οικοδομικούς συνεταιρισμούς ....», οι διατάξεις του οποίου σήμερα, περιλαμβάνονται στα άρθρα 124-138 του Κώδικα βασικής πολεοδομικής νομοθεσίας.12

_________________________________________________________________

7Κ. Παπαγεωργίου καθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρος του ΙΣΕΜ, Κ. Ηλιόπουλος Δρ εξειδικευμένος σε θέματα Συνεταιριστικής Οικονομίας και Κ. Αναστασόπουλος, οικονομολόγος της ΠΑΣΕΓΕΣ και Πάνος Καπώνης δικηγόρος με την ιδιότητα του, ως νομικός σύμβουλος της ΟΣΦΕ.

8Σχετική μελέτη που παρουσιάστηκε στις 13 Ιουνίου 2018 με τίτλο «Στοχεύοντας στην εναρμόνιση του νομικού πλαισίου για τους συνεταιρισμούς», Ιφιγένεια Δουβίτσα, εφημερίδα «Εφημερίδα των Συντακτών», 18-6-2018.

9Αξίζει να σημειωθεί εδώ και η συμβολή του συνεταιριστή (τότε προέδρου της ΟΣΦΕ) Ανδρέα Γαλανόπουλου.

10 A. F. Laidlaw : «Οι Συνεταιρισμοί το έτος 2000», έκδοση ΙΣΕΜ Αθήνα 1994.

11 Πάνου Καπώνη : Φαρμακευτικό Δίκαιο τ. ___, εκδόσεις Αντ.Ν.Σάκκουλα, Αθήνα ______

12 Κωδικοποίηση νόμων Αρθ. 42 παρ.1, παρ.2 και παρ.3 Ν.1337/83, Αρθ. 34 παρ.4 Ν.1577/85, Αρθ.98 παρ.11 Ν.1892/90, Αρθ. 5 παρ.9 Ν.2052/92.

 

Κυρίες και κύριοι, η αναφορά στον ομιλούντα και συντάξαντα τα παραπάνω νομοθετήματα, δεν στοχεύει σε αυτοπροβολή του, αλλά στο να προσφέρει μια εμπειρική νομική υποβοήθηση στην νομοθέτηση ενός νέου μελλοντικού γενικού συνεταιριστικού νόμου στην Ελλάδα, που αποτελεί έναν καθολικό στόχο των Ελλήνων συνεταιριστών.

 

Το δεύτερο μέρος της εισήγησης μου, αναφέρεται σε νομολογιακές αποφάνσεις οι οποίες επηρέασαν και επηρεάζουν αρνητικά την λειτουργία των συνεταιρισμών. Για την οικονομία του χρόνου του συνεδρίου, θα αναφερθώ σε ένα νομικό φαινόμενο που ταλανίζει τους φαρμακευτικούς συνεταιρισμούς της χώρας εδώ και αρκετό καιρό ......

 

 

Β' ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

 

Όσον αφορά τις παρεμβάσεις της νομολογίας των δικαστηρίων, ιδίως του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Αρειου Πάγου, επί των οποίων βασίζεται ή άσκηση οικονομικών κερδοσκοπικών πιέσεων στις διοικήσεις των συνεταιρισμών, ώστε να αποκομίσουν αποχωρούντες συνεταίροι περισσότερα χρήματα από την αξία της συνεταιριστικής μερίδας που εισέφεραν κατά την εγγραφή τους στον συνεταιρισμό, λεκτέα τα ακόλουθα.

Κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα, πρώην συνεταίροι, χωρίς σεβασμό στον συνεταιριστικό θεσμό, ενήγαγαν ενώπιον των Δικαστηρίων συνεταιρισμούς φαρμακοποιών για την απόδοση σε αυτούς του ποσού της μερίδας που εισέφεραν όχι στην ονομαστική της αξία, αλλά σε πραγματικούς όρους. Δυστυχώς, υπήρξε και αστικός συνεταιρισμός νησιού που συμπεριέλαβε στο Καταστατικό του σχετική διάταξη.

Ενδεικτικά αναφέρεται ως παράδειγμα, απόφαση του Αρείου Πάγου13 η οποία στηρίχθηκε σε νομικές παραδοχές οι οποίες όμως αντικρούονται από προγενέστερες αποφάσεις14 του ιδίου ανωτάτου δικαστηρίου και τις οποίες δεν έλαβε υπόψιν (!!).

Για την αντίκρουση νομικών ισχυρισμών στα ανωτέρω, οι σκέψεις που ακολουθούν βασίστηκαν, όπως αναλύονται περαιτέρω, στην νομολογία του Α.Π., στην σχετική θεωρία και στο Ελληνικό Σύνταγμα, το οποίο στο άρθρο 12 παρ. 5 ορίζει :

 

"Οι γεωργικοί και αστικοί συνεταιρισμοί κάθε είδους αυτοδιοικούνται σύμφωνα με τους όρους του νόμου και του καταστατικού τους και προστατεύονται και εποπτεύονται από το Κράτος, που είναι υποχρεωμένο να μεριμνά για την ανάπτυξή τους".

________________________________________________________________________________

13 1397/2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ Α2' Πολιτικό Τμήμα

14 ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 684/2006, 1643/2005, 1813/1988, 28/2007

 

 

Ανάλυση Νομικών Σκέψεων που βασίζονται στον νόμο και την νομολογία :

 

(1) Ελεύθερη συμμετοχή πολιτών - Συμβατική ελευθερία συνεταιρισμών15 -. Είναι οι συνταγματικές διατάξεις που καθιερώνουν τις αρχές της ελεύθερης συμμετοχής των πολιτών στους συνεταιρισμούς και της συμβατικής ελευθερίας των τελευταίων, και επιτρέπουν, με ρύθμιση του καταστατικού, να ορισθούν οι βουλήσεις των συμβαλλομένων (μελών & συνεταιρισμού).

 

(2) Στην έννοια των «κανόνων ουσιαστικού δικαίου» δεν περιέχονται τα καταστατικά των Συνεταιρισμών, τα οποία αποτελούν σύμβαση πού ρυθμίζει αποκλειστικά τους όρους της μεταξύ των συνεταίρων εταιρικής συνεργασίας και γενικά της λειτουργίας του συνεταιρισμού.

 

(3) Η παραβίαση των όρων και διατάξεων των καταστατικών των συνεταιρισμών δεν ιδρύει τον από το άρθρο 559 αριθμ.1 του Κ.Πολ.Δ. λόγο αναιρέσεως16 διότι αυτά αποτελούν σύμβαση που ρυθμίζει αποκλειστικά τους όρους της μεταξύ των συνεταίρων εταιρικής συνεργασίας και γενικά της λειτουργίας του συνεταιρισμού.

 

(4) Οι ερμηνευτικοί κανόνες για τις δικαιοπραξίες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση, κατά την οποία το δικαστήριο της ουσίας διαπιστώνει κενά ή αμφίβολα σημεία στη δήλωση βουλήσεως των συμβαλλομένων κατά τη συνομολόγηση της σχετικής δικαιοπραξίας, ως προς τη διαπίστωση δε αυτή, η κρίση του δικαστηρίου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.17 Από τις σκέψεις (3) και (4) προκύπτει ότι, άκριτα ο Α. Π., εξέδωσε αποφάσεις ερμηνεύοντας σαφείς διατάξεις του νόμου. Η ερμηνεία δήλωσης βούλησης που απευθύνεται σε ευρύ κύκλο προσώπων (πχ καταστατικό) γίνεται αποκλειστικά με την αντικειμενική μέθοδο. Αντικειμενική Μέθοδος δε σημαίνει την ανεύρεση του νοήματος που αποδίδει στη δήλωση ο μέσος έντιμος άνθρωπος του κύκλου συναλλαγών στον οποίο ανήκει ο αποδέκτης της δήλωσης, κατά το άρθρο 200 του ΑΚ.

 

(5) Σύμφωνα με την νομολογία,18 η συνεταιριστική μερίδα έχει περιεχόμενο διτής φύσης, ήτοι, περιγράφει, αφενός μεν το ελάχιστο ποσό συμμετοχής κάθε συνεταίρου στο σχηματισμό του κεφαλαίου του συνεταιρισμού και αφετέρου, την εταιρική συμμετοχή στο συνεταιρισμό, δηλαδή, την έννομη σχέση που συνδέει ένα πρόσωπο με το συνεταιρισμό. Η συνεταιριστική μερίδα, με την έννοια του ορισμένου χρηματικού ποσού που εισφέρει ο συνεταίρος, παριστά το ελάχιστο ποσό συμμετοχής του στο συνεταιρισμό. Το άρθρο 1 Ν. 1667/1986 αναφέρει ότι κάθε συνεταίρος εγγράφεται για μία συνεταιριστική μερίδα, που καθορίζεται από το καταστατικό, δηλαδή, ο συνεταίρος αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλει την αξία της σε χρήμα στο συνεταιρισμό.19

 

(6) Πρέπει να αναφερθεί ότι για την αποχώρηση του μέλους από τον Συνεταιρισμό σύμφωνα με το νόμο αλλά και κατά τα οριζόμενα στα σχετικά άρθρα του καταστατικού, απαιτείται μόνο σχετική δήλωση αποχώρησης, τα αποτελέσματα της οποίας επέρχονται με την παρέλευση της οριζόμενης στο άρθρο 87 Α.Κ. προθεσμίας20 (που εφαρμόζεται και για την αποχώρηση των μελών από τους αστικούς συνεταιρισμούς), χωρίς να απαιτείται η αποδοχή της δήλωσης και η λήψη σχετικής απόφασης από κάποιο από τα όργανα - Συνέλευσης ή Διοικητικού Συμβουλίου -, ως απαιτείται για την περίπτωση αποβολής ενός μέλους, κατά τα αναγραφόμενα στη μείζονα σκέψη. Συνεπώς, στον αποχωρούντα συνεταίρο έπρεπε να αποδοθούν, το αργότερο μέσα σε τρείς μήνες από την έγκριση του ισολογισμού της χρήσης μέσα στην οποία έγινε η αποχώρηση, οι συνεταιριστικές μερίδες21 που αυτός εισέφερε στον στον συνεταιρισμό.

 

(7) Η αναγραφή στο Καταστατικό υποχρεωτικής παραμονής συνεταίρου για ορισμένο χρονικό διάστημα (μη αποχώρησης), κατά την νομολογία, έρχεται σε άμεση και ευθεία αντίθεση προς την διάταξη του άρθρου 12 παρ. 1 του Συντάγματος, από την οποία απορρέει το ανεμπόδιστο δικαίωμα αποχωρήσεως κάθε μέλους σωματείου από αυτό αλλά και στο άρθρο 5 § 1 του Συντάγματος, αφού η ευχέρεια του μέλους του σωματείου να αποχωρεί από αυτό αποτελεί, αναμφίβολα, εκδήλωση της ελευθερίας του για ανάπτυξη της προσωπικότητας του - σε καμιά περίπτωση δηλαδή δεν επιτρέπεται να αποκλεισθεί η άσκηση του ανωτέρω δικαιώματος με αντίθετη διάταξη του καταστατικού.

 

(8) Σε μία εκ των αποφάσεων του Α. Π., παρά τα ως άνω στις σκέψεις (1) έως (6) διαλαμβανόμενα, υπάρχουν οι εξής ισχυρισμοί :

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε τις παραπάνω διατάξεις του ν.1667/1986 και ιδιαίτερα αυτή του εδ. 9 του άρθρου 2 του νόμου αυτού, κατά την οποία "στο συνεταίρο που αποχωρεί από το συνεταιρισμό, αποδίδεται η συνεταιριστική μερίδα που εισέφερε το αργότερο τρεις μήνες από την έγκριση του ισολογισμού της χρήσης, μέσα στην οποία έγινε η αποχώρηση", η οποία διάταξη έχει την προαναφερόμενη έννοια. (Δηλ. Στην πραγματική της αξία). Δεν συνάγεται δε αντίθετη άποψη από τις διατάξεις των άρθρ.6 παρ. 2 και 36 του καταστατικού του αναιρεσείοντα κατά τις οποίες "ο συνεταίρος έχει δικαίωμα στα καθαρά κέρδη της επιχείρησης και στο προϊόν της εκκαθάρισης σύμφωνα με το άρθρο 36 του παρόντος καταστατικού και σε περίπτωση που αποχωρήσει κάποιο μέλος του αποδίδεται η συνεταιριστική μερίδα που εισέφερε" το περιεχόμενο των οποίων εκτίμησε ανέλεγκτα κατ' άρθρ. 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δικ. το Πολυμελές Πρωτοδικείο. Ούτε επίσης συνάγεται αντίθετη άποψη από την διάταξη του άρθρου 2 εδ. 9 του ν.1667/1986 (που προστέθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 17 ν.3156/2003 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 6 ν.3483/2006) κατά την οποία «προκειμένου για πιστωτικούς συνεταιρισμούς που λειτουργούν ως πιστωτικά ιδρύματα, στο συνεταίρο που αποχωρεί αποδίδεται η αξία της συνεταιριστικής μερίδας που αναλογεί στην καθαρή περιουσία του πιστωτικού συνεταιρισμού, όπως αυτή προκύπτει από τον ισολογισμό της τελευταίας χρήσης. .... αλλά αντίθετα επιβάλλεται από την αρχή της ισότητας η εφαρμογή της και στους αστικούς συνεταιρισμούς. Επομένως ο περί του αντιθέτου δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δικ. αιτίαση για παραβίαση από το δικάσαν ως Εφετείο Πολυμελές Πρωτοδικείο των προαναφερθεισών διατάξεων του Ν. 1667/1986, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως».

Πέραν αυτών αναφέρει ότι «Αν ο αποχωρών συνεταίρος δεν είχε δικαίωμα να λάβει την πραγματική αξία της συνεταιριστικής του μερίδας, θα είχε άνιση μεταχείριση σε σχέση, τόσο με τους κληρονόμους του αποβιώσαντος συνεταίρου (άρθρο 4 παρ. 1 εδ. δ' του ν. 1667/1986)» ...22

 

Σχολιάζοντας εν τέλει – υπό την έννοια των αντίθετων νομικών απόψεων – την απόφαση αυτή του Α. Π., και επειδή επί τη βάση αυτής δημιουργήθηκαν τα αναφερόμενα προβλήματα, λεκτέα e contrario τα ακόλουθα :

 

Σκέψη 8α : Εφόσον Στην έννοια των «κανόνων ουσιαστικού δικαίου» δεν περιέχονται τα καταστατικά των Συνεταιρισμών)” [σκέψη (2)], και Η παραβίαση των όρων και διατάξεων των καταστατικών των συνεταιρισμών δεν ιδρύει τον από το άρθρο 559 αριθμ.1 του Κ.Πολ.Δ. λόγο αναιρέσεως [σκέψη (3)], είναι απορίας άξιον με ποιο νομικό σκεπτικό έκανε δεκτή την αναίρεση, διατύπωσε την ερμηνεία του η οποία χρησιμοποιήθηκε δεόντως και δεν την απέρριψε από την αρχή αλλά το έπραξε στο “Δια Ταύτα” ;

 

Σκέψη 8β : Εφόσον κατά το άρθρο 560 Κ.Πολ.Δικ. κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου... και [σκέψη (2)], Στην έννοια των «κανόνων ουσιαστικού δικαίου» δεν περιέχονται τα καταστατικά των Συνεταιρισμών)”, άρα δεν υπήρχε «κανόνας ουσιαστικού δικαίου» για να παραβιαστεί (!!).

 

Σκέψη 8γ : Εφόσον ισχυρίσθηκε η απόφαση αυτή ότι τήρησε την αρχή της ισότητος, πως είναι δυνατόν να υπάρχει ισότητα μεταξύ ενός εν ενεργεία (εν ζωή) μέλους και ενός μέλους που δεν υπάρχει στην ζωή (αποθανόντος) : Ή πως είναι δυνατόν οι σαφείς διακρίσεις του νομοθέτη μεταξύ εκείνου που θέλει να αποχωρήσει και των κληρονόμων αποθανόντος συνεταίρου να μην λαμβάνεται υπόψιν ; Ή η αντιμετώπιση σε διαφορικά είδη συνεταιρισμών ως προς το ποσόν που λαμβάνει ο αποχωρών συνεταίρος να θεωρείται τήρηση της αρχής της Ισότητας ; Και εν πάση περιπτώσει, γιατί το νομικό σκεπτικό της συγκεκριμένης απόφασης (και άλλων που βασίσθηκαν σε αυτή) δεν έλαβε υπόψιν της την διάταξη του άρθρου 8 του ν. 2810/2000 ;

 

Όμως με πρόσφατη σχετική απόφαση23 έγινε δεκτό ότι «Αύξηση ή μείωση του ποσού της Συνεταιριστικής μερίδας είναι δυνατόν να γίνει μόνο με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης η οποία για τον σκοπό αυτό συγκαλείται και βρίσκεται σε απαρτία όταν είναι παρόντα τα 2/3 των μελών του Συνεταιρισμού (άρθρο 5 παρ. 4 Ν. 1667/1986)».

 

Σκέψη 8δ : Πέραν των ανωτέρω, η σχολιαζόμενη εν προκειμένω απόφαση, περιέχει και τον ακόλουθο ισχυρισμό :

«Προς αντίθετη κρίση δεν αρκεί το γεγονός ότι με την αποχώρηση του συνεταίρου και τη λήψη απ' αυτόν της πραγματικής αξίας της μερίδας του, είναι δυνατό να δημιουργηθούν λειτουργικά και οικονομικά προβλήματα στο συνεταιρισμό, γιατί στερείται αυτός ένα ποσό, που μπορεί να είναι σημαντικό, όταν μάλιστα, η αποχώρηση παίρνει μαζικό χαρακτήρα, και συνεπάγεται την αθρόα και σε μεγάλη κλίμακα επιστροφή μερίδων. Τούτο διότι η αποφυγή των παραπάνω προβλημάτων έχει ρυθμιστεί νομοθετικά με το άρθρο 2 παρ. 7 του ν. 1667/1986».

 

Ο ισχυρισμός όμως αυτός ήδη δεν ισχύει, μετά την τροποποίηση της παρ. 7 από τον ν. 4141/2013 (ΦΕΚ Α 81/5.4.2013), που εναποθέτει στο Καταστατικό την όποια ρύθμιση, στην δε παράγραφο 9 του ίδιου άρθρου 2 ν. 1667/1986 όπως ισχύει, η διάκριση μεταξύ πιστωτικών συνεταιρισμών (δηλαδή συνεταιριστικών Τραπεζών) και των λοιπών αστικών συνεταιρισμών, τόσο γραμματικά, όσο και ερμηνευτικά είναι απόλυτα σαφής.

 

Συμπερασματικά λοιπόν, προκύπτουν τα εξής :

 

1. Λόγω της διασπάσεως των νομικών συνεταιριστικών κανόνων, που οδηγούν σε αντιφατικές και άνισες ρυθμίσεις στην λειτουργία των συνεταιρισμών περιορισμένης και απεριόριστης ευθύνης (διάκριση που κατά την άποψη μας, ως προς την απεριόριστη ευθύνη θα πρέπει να καταργηθεί λόγω αχρησίας) καθίσταται επιβεβλημένη η σύνταξη, έκδοση και ισχύ ενός νέου γενικού συνεταιριστικού νόμου, στα πρότυπα του ν. 2810/2000.

 

2. Λόγω της φύσεως των καταστατικών των συνεταιρισμών ως Συμβάσεων, να συνειδητοποιήσουν οι Διοικήσεις των Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων ότι πρέπει να τροποποιηθούν τα Καταστατικά τους, ώστε να ρυθμίζουν αποκλειστικά και με σαφήνεια τους όρους της μεταξύ των συνεταίρων και του Συνεταιρισμού εταιρικής συνεργασίας και γενικά της λειτουργίας του συνεταιρισμού.

 

ΠΑΝΟΣ Δ. ΚΑΠΩΝΗΣ

Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω

Νομικός Σύμβουλος ΟΣΦΕ

Κωνσταντινουπόλεως 10Α, 15124 Μαρούσι Αττικής

τηλ. 2155552496 & 6949470762

________________________________________________________________________________

 

15 ΣτΕ 39/1991

16 Α.Π. 1782/1987, 148/1981

17 Α.Π. 1813/1988,

18 Α.Π. 1813/1988,

19 ΕφΘεσ 189/2009. Ε. Τζίβα, Η εταιρική συμμετοχή στο συνεταιρισμό και ειδικότερα τα δικαιώματα των συνεταίρων, 1997, σελ. 65, 69, 77, 78, 80.

20 Άρθρο 87 : ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΜΕΛΩΝ “Τα μέλη έχουν δικαίωμα να αποχωρήσουν από το σωματείο. Η αποχώρηση πρέπει να γνωστοποιείται τρείς τουλάχιστον μήνες πριν από τη λήξη του λογιστικού έτους και ισχύει για το τέλος του”. Η διάταξη αυτή αποτελεί αναγκαστικό δίκαιο και έχει ως δικαιολογία την εξασφάλιση της εξόδου από το σωματείο. Η αποχώρηση του μέλους συντελείται με μονομερή δήλωση βουλήσεως που απευθύνεται προς το σωματείο και έχει νομική ενέργεια από τη στιγμή που θα περιέλθει στο σωματείο και δεν απαιτείται αποδοχή από το τελευταίο. Δεν ρυθμίζεται ο τύπος, οπότε μπορεί να είναι ρητώς ή σιωπηρώς, εγγράφως ή προφορικώς και η απόδειξη βαρύνει το μέλος.Αντίθετα, το καταστατικό μπορεί να ορίσει ορισμένο τύπο για την αποχώρηση και να αξιώνει έγγραφο, δεν μπορεί όμως να αξιώνει συμβολαιογραφικό έγγραφο ή κατάθεση της δηλώσεως σε κάποια αρχή γιατί αυτό δυσχεραίνει την άσκηση του δικαιώματος αποχώρησης. Συγχωρούνται όροι που ευνοούν την άσκηση του αδικαιώματος αυτού.Η μόνη υποχρέωση του μέλους είναι η γνωστοποίηση της δηλώσεως τρεις τουλάχιστον μήνες πριν από τη λήψη του λογιστικού έτους.(Α.Π. 1813/1988),

21 Υποχρεωτική και προαιρετικές.

22 ΑΠ Απόφαση 1397 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ).

23 ΕΦΕΤΕΙΟ ΛΑΡΙΣΗΣ Αριθ. Απόφασης:30/2018. 

Περιοδικό ΑΡΧΕΙΑ της ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ τχ 3 / 3rd period | issue 3 | September - December 2014

Διαβάστε το άρθρρο "Το ανεφάρμοστο των πρόσφατων τροποποιήσεων της φαρμακευτικής νομοθεσίας" / 

 http://efe.org.gr/images/arxeia-farmakeftikis/arxeia_farmakeftikis_issue_3.pdf

Επίσης στο τχ 6 / 3η περίοδος | τεύχος 6 / τεύχος 1 | Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2015 / Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2016 το άρθρο : "Πρόσφατες αλλαγές στη φαρμακευτική νομοθεσία: Τι αλλάζει με τον νόμο 4336/15".

ΩΡΑΡΙΟ & ΣΤΑΥΡΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ

NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4512/2018 (ΦΕΚ 5Α/17-01-2018) : Ρυθμίσεις για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής και άλλες διατάξεις.

Άρθρο 257 Ωράριο Λειτουργίας Φαρμακείων 1. Το άρθρο 9 του ν.1963/1991 (Α΄138), πλην της παρα- γράφου 3, η οποία διατηρείται σε ισχύ και αναριθμείται σε παρ. 8 του άρθρου 9, αντικαθίσταται ως εξής: Ωράριο Λειτουργίας Φαρμακείων 1.Τα φαρμακεία λειτουργούν υποχρεωτικά κατ’ ελά- χιστον σαράντα (40) ώρες εβδομαδιαίως. Με απόφαση του αρμόδιου κατά τόπον Περιφερειάρχη που εκδίδεται ύστερα από την σύμφωνη γνώμη του οικείου φαρμακευ- τικού συλλόγου, κατανέμονται, ανάλογα με τις ανάγκες του τοπικού πληθυσμού, οι ως άνω 40 ώρες εντός της εβδομάδας, οι οποίες δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν τα κάτωθι ανώτατα χρονικά όρια, τα οποία πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά: α) από Δευτέρα έως Παρασκευή εντός της εβδομάδας και β) από τις 08:00 π.μ. έως τις 21:00 μ.μ. εντός της ημέρας. Επίσης τα φαρμακεία δεν είναι υποχρεωτικό να λειτουργούν στις κάτωθι αργίες εκάστου έτους: την 25η Μαρτίου, την Μεγάλη Παρα- σκευή, τη Δευτέρα του Πάσχα, την 15η Αυγούστου, την 25η και την 26η Δεκεμβρίου, την 1η Ιανουαρίου, την 6η Ιανουαρίου, την Καθαρά Δευτέρα, την 1η Μαΐου, την 28η Οκτωβρίου και του Αγίου Πνεύματος, την ημέρα εορτής του Πολιούχου Αγίου της πόλης και την ημέρα Απελευθέρωσης της πόλης.

2. Όλα τα φαρμακεία συμμετέχουν υποχρεωτικά στις καθοριζόμενες σύμφωνα με το παρόν διημερεύσεις και διανυκτερεύσεις. Η διημέρευση διαρκεί από τις 08:00 π.μ. έως τις 21:00 μ.μ. και η διανυκτέρευση από τις 21:00 μ.μ. έως τις 08:00 π.μ. κάθε ημέρας. Με απόφαση του κατά τόπον αρμόδιου Περιφερειάρχη κατόπιν σύμφωνης γνώμης του οικείου φαρμακευτικού συλλόγου, καθορί- ζεται ανά περιφερειακή ενότητα ή ανά δήμο, ο αριθμός των φαρμακείων που διημερεύουν και διανυκτερεύουν κάθε έτος και η σειρά διημέρευσης και διανυκτέρευσης αυτών. Σύμφωνα με αυτή την απόφαση συντάσσονται από τον κατά τόπον αρμόδιο φαρμακευτικό σύλλογο σχετικοί πίνακες διημέρευσης και διανυκτέρευσης, οι οποίοι ισχύουν για ένα έτος και είναι υποχρεωτικοί για τα μέλη τους. Για τον ως άνω καθορισμό των φαρμακείων που διημερεύουν ή διανυκτερεύουν πρέπει να λαμβάνο- νται υπόψη ως κριτήρια: α) η ισόρροπη γεωγραφική κα- τανομή όλων των διημερευόντων και διανυκτερευόντων φαρμακείων, ώστε να καλύπτονται εύκολα οι ανάγκες πρόσβασης των πολιτών στο φάρμακο ανά δήμο όλο το 24ωρο, β) η ισομερής συμμετοχή όλων των φαρμακείων στις διανυκτερεύσεις και τις διημερεύσεις. Οι πίνακες διημερεύσεως και διανυκτερεύσεως των φαρμακείων συντάσσονται με ευθύνη και φροντίδα του οικείου φαρ- μακευτικού συλλόγου, αναρτώνται επί των προσόψεων των φαρμακείων κατά τις ημέρες και ώρες που αυτά πα- ραμένουν κλειστά, με ευθύνη του φαρμακοποιού, καθώς και στις ιστοσελίδες, εφόσον υφίστανται, των αρμόδιων Περιφερειών ή Περιφερειακών Ενοτήτων και Φαρμα- κευτικών Συλλόγων. Το προσωπικό των φαρμακείων, που εργάζονται κατά το χρόνο διημέρευσης η διανυκτέ- ρευσης, τουλάχιστον επί πέντε ώρες, δικαιούται πλήρη ανάπαυση την επόμενη ημέρα. Το τμήμα του χρόνου εργασίας που παρέχεται σε διημέρευση ή διανυκτέρευ- ση και που δεν συμψηφίζεται με το χρόνο ανάπαυσης του προηγούμενου εδαφίου θεωρείται ως υπερωριακή εργασία και εφαρμόζοονται για αυτό οι ισχύουσες διατά ξεις για την αμοιβή υπερωριακής εργασίας.

3. Κάθε επιχείρηση νόμιμου φαρμακείου, διά του νομίμου εκπροσώπου της, δύναται να επιλέξει ωράριο λειτουργίας του φαρμακείου του, καθ’ υπέρβαση των χρονικών ορίων της παραγράφου 1, πλην της Κυριακής, με την επιφύλαξη των παραγράφων 5 και 6 του άρθρου 22 του ν. 1483/1984 (Α’ 153) που παραμένουν σε ισχύ. Η επιχείρηση φαρμακείου που επιλέγει το κατά το προηγούμενο εδάφιο διευρυμένο ωράριο εξακολουθεί να έχει τις υποχρεώσεις που συνεπάγονται οι παράγραφοι 1 και 2 του παρόντος. Ο νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης υποχρεωτικά δηλώνει ανά δίμηνο κάθε έτος και τουλάχιστον ένα μήνα πριν την έναρξη του διμήνου αυτού, τις ώρες και ημέρες σε εβδομαδιαίο προγραμματισμό, που επιλέγει σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο να λειτουργήσει πέραν του υποχρεωτικού ωραρίου, στους κατά τόπον αρμόδιους φαρμακευτικούς συλλόγους και στον κατά τόπον αρμόδιο Περιφερειάρχη. Η δήλωση μπορεί να γίνει με οποιονδήποτε πρόσφορο τρόπο, ήτοι ακόμη και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αλλά πάντοτε εγγράφως. Σε περίπτωση λειτουργίας φαρμακείου, πέραν των χρονικών ορίων της παραγράφου 1, κατά παράλειψη της δήλωσης των προηγούμενων εδαφίων ή καθ’ υπέρβαση των δηλωθέντων χρονικών ορίων αυτής, επιβάλλεται με Απόφαση του κατά τόπον αρμόδιου Περιφερειάρχη, πρόστιμο έως 3.000 ευρώ. Ο κατά τόπον αρμόδιος φαρμακευτικός σύλλογος καταρτίζει διμηνιαίους χωριστούς πίνακες φαρμακείων που λειτουργούν πέραν του κατ΄ ελάχιστον υποχρεωτικού ωραρίου, σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο, οι οποίοι αναρτώνται επί των προσόψεων των φαρμακείων κατά τις ημέρες και ώρες που αυτά παραμένουν κλειστά, καθώς και στις ιστοσε- λίδες, εφόσον υφίστανται, των αρμόδιων Περιφερειών και Φαρμακευτικών Συλλόγων. Στο επάνω τμήμα των πινάκων αυτών, θα αναγράφεται ευκρινώς και με κεφα- λαία γράμματα η πρόταση: «ΤΑ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΠΙΝΑΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΕΚ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΥΠΟ- ΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΡΑΦΟΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΚΑΙ ΗΜΕΡΕΣ.»

4. Με απόφαση του κατά τόπον αρμόδιου Περιφερειάρχη, δύνανται να απαλλάσσονται της υποχρέωσης διημερεύσεων ή διανυκτερεύσεων φαρμακεία, μόνον για τους εξής λόγους: α) για σοβαρούς λόγους υγείας που αφορούν στο πρόσωπο του λειτουργούντος το φαρμακείο φαρμακοποιού, οι οποίοι αποδεικνύεται με γνωμάτευση από αρμόδια υγειονομική επιτροπή, ή β) για σοβαρούς οικονομικούς λόγους, ύστερα από γνώμη του κατά τόπον αρμόδιου φαρμακευτικού συλλόγου, οι οποίοι πρέπει να αποδεικνύονται εγγράφως, βάσει των οποίων είναι αδύνατος ο εφοδιασμός του φαρμακείου με το απαραίτητο φαρμακευτικό υλικό για την ανταπόκρισή του στις ανάγκες της εφημερίας ή της διανυκτέρευσης. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας εξειδικεύονται ει- δικότερα, τα ανωτέρω κριτήρια απαλλαγής καθώς και καθορίζεται ή συγκροτείται η υγειονομική επιτροπή η οποία θα αποφαίνεται επ’ αυτών. Έως την δημοσίευση της υπουργικής απόφασης της παρούσας παραγράφου, με απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη, ύστερα από γνώμη του οικείου Φαρμακευτικού Συλλόγου, απαλλάσσονται της υποχρέωσης διημερεύσεων και διανυκτερεύσεων προσκαίρως ή οριστικώς, οι φαρμακοποιοί, για τους οποίους συντρέχουν σοβαροί λόγοι υγείας, αποδεικνυόμενοι με πιστοποιητικό νοσηλευτικών ιδρυμάτων ή άλλοι σοβαροί λόγοι, για τους οποίους θα εκφέρει γνώμη ο οικείος φαρμακευτικός σύλλογος. Μετά τη δημοσίευση του υπουργικής απόφασης της παρούσας παραγράφου, επανεξετάζονται όλες οι περιπτώσεις της απαλλαγής από τις διημερεύσεις και τις διανυκτερεύσεις σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην απόφαση αυτή.

5. Σε φαρμακοποιούς ή φαρμακεία, που δηλώνουν ότι θα τηρήσουν σύμφωνα με την παράγραφο 3 της παρούσας διευρυμένο πέραν του υποχρεωτικού ωραρίου, δεν επιτρέπεται η χορήγηση απαλλαγής από την υποχρέωση: α) διημέρευσης, εφόσον το διευρυμένο ωράριο δηλώθηκε για το χρονικό πλαίσιο της εφημερίας από 08:00 π.μ. έως 20:00 μ.μ. και για όσο χρόνο τηρεί το ωράριο αυτό, και β) διανυκτερεύσεων, εφόσον διευρυμένο ωράριο δηλώθηκε για το χρονικό πλαίσιο της διανυκτέρευσης από 20:00 μ.μ. έως 08:00 π.μ. και για όσο χρόνο τηρεί το ωράριο αυτό.

6. Οι νόμιμοι εκπρόσωποι και οι υπεύθυνοι φαρμακοποιοί των επιχειρήσεων φαρμακείων που παραβιάζουν τις διατάξεις των περί διημερεύσεων και διανυκτερεύσεων τιμωρούνται: α) με φυλάκιση έως έξι (6) μηνών και β) με απόφαση του αρμόδιου Περιφερειάρχη με χρηματικό πρόστιμο από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ έως είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ, και σε περίπτωση υποτροπής με πρόσκαιρο κλείσιμο του φαρμακείου από δύο (2) έως έξι (6) μήνες.

7. Με απόφαση του αρμόδιου Περιφερειάρχη μετά από έλεγχο από το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας, ή από την αρμόδια Διεύθυνση της Περιφέρειας, στις επιχειρήσεις φαρμακείων οι οποίοι από υπαιτιότητα τους δεν τηρούν το υποχρεωτικό ωράριο που ορίζεται με την Απόφαση του Περιφερειάρχη επιβάλλεται χρηματικό πρόστιμο από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ έως είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ και σε περίπτωση υποτροπής με πρόσκαιρο κλείσιμο του φαρμακείου από δύο (2) έως έξι (6) μήνες.».

2. Το άρθρο 11 του ν. 5607/1932 (Α΄ 300), αντικαθίσταται ως εξής: «Άρθρο 11 Προσωρινό Κλείσιμο Φαρμακείου 1. Φαρμακείο που βρίσκεται σε λειτουργία δε μπορεί να μείνει κλειστό, χωρίς άδεια του αρμόδιου Περιφερειάρχη. Άδεια για προσωρινό κλείσιμο του φαρμακείου χορηγείται: α) Για χρονικό διάστημα μέχρι έξι (6) μήνες μόνον στις κάτωθι περιπτώσεις: αα) Για μεταφορά ή ανακαίνιση του φαρμακείου, ή ββ) για λόγους υγείας του φαρμακοποιού, ή γγ) για οικονομικούς ή άλλους σοβαρούς λόγους, αν κατά την κρίση της αρμόδιας Αρχής είναι αδύνατη για το φαρμακοποιό η ανεύρεση αντικαταστάτη. β) Για χρονικό διάστημα μέχρι ένα μήνα το χρόνο, χωρίς ειδική αιτιολογία, μετά από γνώμη του αρμόδιου Φαρμακευτικού Συλλόγου. Επίσης κατάστημα φαρμακείου δεν μπορεί να αλλάξει τη χρήση του για όσο χρονικό διάστημα λειτουργεί ως φαρμακείο. 2. Με απόφαση του αρμόδιου Περιφερειάρχη, οι παραβάτες των διατάξεων της προηγούμενης παραγράφου τιμωρούνται με πρόστιμο μέχρι 5.000 ευρώ που εισπράττεται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου που ισχύει για τη είσπραξη δημοσίων εσόδων. Σε περίπτωση παύσης της λειτουργίας του φαρμακείου χωρίς άδεια του αρμόδιου Περιφερειάρχη, για περισσότερο από τρεις (3) μήνες, ή αλλαγής χρήσης του καταστήματος που στεγάζει φαρμακείο, ανακαλείται η άδεια ίδρυσης και λειτουργίας του φαρμακείου με απόφαση του κατά τόπον αρμόδιου Περιφερειάρχη. 3. Κωφάλαλοι πτυχιούχοι φαρμακοποιοί, που έχουν άδεια άσκησης επαγγέλματος φαρμακοποιού, μπορούν να πάρουν την άδεια ίδρυσης φαρμακείου εάν έχουν ικανοποιητική δυνατότητα χειλεανάγνωσης και σχετική ικανότητα ομιλίας, βεβαιούμενες από Κρατικό Νοσοκομείο. Αν οι φαρμακοποιοί που περιγράφονται στην παράγραφο αυτή δεν έχουν τις ουσιαστικές δυνατότητες για την εξυπηρέτηση του κοινού, τότε παίρνουν την άδεια ίδρυσης φαρμακείου αν στο φαρμακείο συνυπηρετεί βοηθός φαρμακείου.». 2. Η περίπτωση 35 της παρ. ΙΙ του άρθρου 75 του ν. 3463/2006 (Α΄ 114), αντικαθίσταται ως εξής: «3. Η λήψη απόφασης σχετικά με τον καθορισμό των ωρών ανοίγματος, μεσημβρινής διακοπής και κλεισίματος των φαρμακαποθηκών.». 4. Η υποπαράγραφος 3 της παρ. 7 του άρθρου 95 του ν. 4172/2013 (Α΄167) αντικαθίσταται ως εξής: «Τα φαρμακεία λειτουργούν υπό τη διαρκή παρουσία και επίβλεψη αδειούχου φαρμακοποιού. Εφόσον, κατόπιν ελέγχου των αρμόδιων ελεγκτικών οργάνων, διαπιστωθεί ότι φαρμακείο δεν λειτουργεί υπό την παρουσία και επίβλεψη αδειούχου φαρμακοποιού, επιβάλλεται στον κάτοχο της άδειας ίδρυσης και λειτουργίας του φαρμακείου χρηματικό πρόστιμο πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ, με απόφαση του Δ.Σ του Ε.Ο.Φ., ανάλογα με τη σοβαρότητα και τη συχνότητα της παράβασης.».

Άρθρο 258 Χρήση Πράσινου Σταυρού και Φαρμακείου

1. Η καθ’ οιονδήποτε τρόπο χρήση και εμπορική εκμετάλλευση. α) της λέξεως «φαρμακείο» (αυτούσια ή των παραγώγων της) σε οποιαδήποτε γλώσσα, και β) του σταυρού πρασίνου χρώματος, σε οποιαδήποτε μορφή, επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο στα νομίμως λειτουργούντα φαρμακεία. 2. Οι παραβάτες της προηγούμενης παραγράφου τιμωρούνται με χρηματικό πρόστιμο δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ και σε περίπτωση υποτροπής τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ με απόφαση του Δ.Σ. του Ε.Ο.Φ. Οι ανωτέρω ποινές επιβάλλονται σωρευτικά με οποιαδήποτε άλλη προβλεπόμενη ποινή. 

ΑΔΕΙΑ ΙΔΡΥΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ

ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4509/2017 "Μέτρα θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και άλλες διατάξεις". (ΦΕΚ Α 210/22-12-2017)

Αρθρο 64. Αδεια ίδρυσης φαρμακείου

 1.α. Το άρθρο 1του ν. 1963/1991 (Α'183) αντικαθίσταται ως εξής:

«Αρθρο 1
Χορήγηση Αδειας Ίδρυσης Φαρμακείου
Αδεια ίδρυσης φαρμακείου χορηγείται:
α) σε φυσικά πρόσωπα που έχουν την ιδιότητα φαρμακοποιού, β) σε φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν την ιδιότητα φαρμακοποιού και γ) σε συνεταιρισμούς μέλη της Ομοσπονδίας Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών Ελλάδος (ΟΣΦΕ). Η άδεια χορηγείται με απόφαση του κατά τόπον αρμόδιου Περιφερειάρχη. Ο κάτοχος της άδειας μπορεί να λειτουργήσει φαρμακείο είτε ως ατομική επιχείρηση είτε ως εμπορική εταιρεία οποιασδήποτε μορφής, πλην αυτής της ανώνυμης εταιρείας. Με προεδρικό διάταγμα, μετά από πρόταση του Υπουργού Υγείας, καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, οι περιορισμοί, η διαδικασία και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με τη χορήγηση άδειας ίδρυσης φαρμακείου, καθώς και σχετικά με τη λειτουργία των φαρμακείων είτε ως ατομικών επιχειρήσεων είτε ως εμπορικών εταιρειών οποιασδήποτε μορφής, πλην της ανωνύμου εταιρείας.».
β. Το άρθρο 3 του ν. 1963/1991 (Α'138) αντικαθίσταται ως εξής:
«Οι αιτήσεις για την απόκτηση άδειας ίδρυσης φαρμακείου κρίνονται κατά την κάτωθι σειρά προτίμησης:
α) Εάν συντρέχουν αιτήσεις φαρμακοποιών ή/και ιδιωτών μη φαρμακοποιών με αιτήσεις συνεταιρισμών φαρμακοποιών μελών της ΟΣΦΕ, προτιμώνται οι φαρμακοποιοί ή/και οι ιδιώτες που αξιολογούνται με τα κριτήρια κατά την περίπτωση β' και έπονται οι συνεταιρισμοί.
β) Εάν συντρέχουν αιτήσεις φαρμακοποιών και ιδιωτών - μη φαρμακοποιών, προτιμάται κατά την εξής σειρά η αίτηση: αα) εκείνου, που δεν έχει κατά το χρόνο χορήγησης άδειας ίδρυσης, άλλη άδεια ίδρυσης φαρμακείου ο ίδιος και προκειμένου περί του ιδιώτη - μη φαρμακοποιού και ο δηλωθείς από αυτόν υπεύθυνος φαρμακοποιός, ββ) στην οποία η άδεια εξάσκησης του επαγγέλματος του φαρμακοποιού (αιτούμενου φαρμακοποιού ή του δηλωθέντος υπεύθυνου από τον αιτούντα ιδιώτη) είναι η αρχαιότερη, γγ) στην οποία ο φαρμακοποιός (ο αιτών φαρμακοποιός ή ο δηλωθείς από τον ιδιώτη αιτούντα υπεύθυνος φαρμακοποιός) προηγείται χρονικά στη λήψη του πανεπιστημιακού του πτυχίου της φαρμακευτικής σχολής και σε περίπτωση σύγχρονης λήψης του πτυχίου, ο φαρμακοποιός με το μεγαλύτερο βαθμό πτυχίου, και δδ) του πολύτεκνου ή του τέκνου πολύτεκνης οικογένειας.
γ) Εάν συντρέχουν αιτήσεις περισσότερων του ενός φαρμακοποιών, η μεταξύ τους σειρά προτίμησης προκύπτει σύμφωνα με τα κριτήρια της ανωτέρω περίπτωσης β' της παρούσας παραγράφου, αναλογικά εφαρμοζόμενα.
δ) Εάν συντρέχουν αιτήσεις περισσότερων ιδιωτών, μη φαρμακοποιών, η μεταξύ τους σειρά καθορίζεται σύμφωνα με τα κριτήρια της υποπαραγράφου β' της παρούσας παραγράφου, αναλογικά εφαρμοζόμενα.».

2. Το άρθρο 30 του ν. 4272/2014 (Α'145) αντικαθίστανται ως εξής:
«1. Κατά τους μήνες Ιανουάριο και Ιούνιο εκάστου έτους, οι Περιφερειακές Ενότητες της χώρας αναρτούν στη διαδικτυακή ιστοσελίδα τους τις υπάρχουσες, κατά την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους και την 31η Μαΐου του τρέχοντος έτους, κενές θέσεις φαρμακείων. Σε περίπτωση που Περιφερειακή Ενότητα δεν διαθέτει διαδικτυακή ιστοσελίδα η ανάρτηση γίνεται στην ιστοσελίδα της οικείας Περιφέρειας και δημοσιεύεται σε μία (1) τουλάχιστον εφημερίδα του τοπικού τύπου της Περιφερειακής Ενότητας.
2. Εντός του α' δεκαπενθημέρου των μηνών Φεβρουαρίου και Ιουλίου αντίστοιχα θα υποβάλλονται στην αρμόδια αρχή οι αιτήσεις για την άδεια ίδρυσης αυτών που διαθέτουν τα νόμιμα προσόντα. Οι αιτήσεις των ενδιαφερομένων για την άδεια ίδρυσης φαρμακείου υποβάλλονται ηλεκτρονικά στην ηλεκτρονική διεύθυνση της αρμόδιας για θέματα Δημόσιας Υγείας Διεύθυνσης της Περιφερειακής Ενότητας της έδρας του φαρμακείου ή, ελλείψει τέτοιας, της τοπικής υπηρεσίας της αρμόδιας για θέματα Δημόσιας Υγείας Διεύθυνσης της Περιφέρειας. Σε περίπτωση αδυναμίας του αιτούντος να υποβάλει την αίτηση ηλεκτρονικά, η κατάθεση της τελευταίας γίνεται ιδιοχείρως από αυτόν ή από εκπρόσωπο με εξουσιοδότηση θεωρημένη, σύμφωνα με το νόμο για το γνήσιο της υπογραφής, στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της Περιφερειακής Ενότητας της έδρας του φαρμακείου.
3. Ο αιτών οφείλει εντός μηνός από την υποβολή της αίτησης να υποβάλει στην αρμόδια για θέματα Δημόσιας Υγείας Διεύθυνση της Περιφερειακής Ενότητας της έδρας του φαρμακείου ή, ελλείψει τέτοιας, στην τοπική υπηρεσία της αρμόδιας για θέματα Δημόσιας Υγείας Διεύθυνσης της Περιφέρειας, ηλεκτρονικά, ή σε περίπτωση αδυναμίας του ιδιοχείρως, ή με εκπρόσωπο δυνάμει εξουσιοδότησης θεωρημένης σύμφωνα με το νόμο για το γνήσιο της υπογραφής, τα προβλεπόμενα κατά περίπτωση δικαιολογητικά. Ο αιτών συνυποβάλλει υπεύθυνη δήλωση, όπου αναγράφει εάν έχει λάβει ο ίδιος ή ο δηλωθείς από αυτόν υπεύθυνος φαρμακοποιός άδεια ίδρυσης φαρμακείου οποτεδήποτε και οπουδήποτε, τον αριθμό αυτών των αδειών, καθώς και εάν έχει υποβάλει (ο ίδιος ή ο δηλωθείς υπεύθυνος φαρμακοποιός) αίτηση που εκκρεμεί για τη χορήγηση άλλης άδειας ίδρυσης σε οποιαδήποτε Περιφερειακή Ενότητα. Σε περίπτωση που υφίσταται άδεια ίδρυσης ή στην περίπτωση που εκκρεμεί αίτηση για τη χορήγηση άλλης άδειας ίδρυσης, στην υπεύθυνη δήλωση αναγράφονται και επισυνάπτονται οι σχετικές άδειες και αιτήσεις.».

3.α. Μέχρι τη δημοσίευση του προεδρικού διατάγματος του άρθρου 1 του ν. 1963/1991, άδειες ίδρυσης φαρμακείου χορηγούνται με απόφαση του κατά τόπον αρμόδιου Περιφερειάρχη, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και τους όρους της παρούσας παραγράφου, μόνον: α) Στην περίπτωση νέας άδειας σε δήμους ή σε τοπικές ή δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή, έως χίλιους (1.000) κατοίκους ή β) σε περίπτωση εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 12 του ν. 5607/1932 (Α' 300) ή της παρ. 6 του άρθρου 36 του ν. 3918/201 1 (Α' 31).
β. Για την απόκτηση της άδειας της περίπτωσης α', οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν αίτηση προς την αρμόδια για θέματα Δημόσιας Υγείας Διεύθυνση της Περιφερειακής Ενότητας της έδρας του φαρμακείου ή, ελλείψει τέτοιας, στην τοπική υπηρεσία της αρμόδιας για θέματα Δημόσιας Υγείας Διεύθυνσης της Περιφέρειας, σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 5607/1932 (Α' 300). Απαραίτητα προσόντα που πρέπει να διαθέτει ο αιτών την άδεια, τα οποία αποδεικνύονται από έγγραφα που συνυποβάλλει με την αίτησή του, είναι: α) άδεια ασκήσεως επαγγέλματος φαρμακοποιού της Ελλάδας ή κράτους - μέλους της Ε.Ε., β) ελληνική ιθαγένεια ή υπηκοότητα ενός εκτός των κρατών - μελών της Ε.Ε., γ) να μην έχει καταδικασθεί αμετάκλητα σε οποιαδήποτε ποινή για κλοπή, υπεξαίρεση, απάτη, εκβίαση, πλαστογραφία, εγκλήματα κατά των ηθών, συκοφαντική δυσφήμιση, για πράξεις που έχουν σχέση με την άσκηση του επαγγέλματός του, κιβδηλεία, παραχάραξη, παράβαση κακουργηματικού χαρακτήρα των διατάξεων των νόμων περί ναρκωτικών, του άρθρου 187Α του Ποινικού Κώδικα, όπως αυτός ισχύει, ή να μην έχει καταδικασθεί αμετάκλητα για κακούργημα ή καθ' υποτροπή για πλημμέλημα για το οποίο επεβλήθη η στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων ή να μην έχει παραπεμφθεί με αμετάκλητο βούλευμα για κάποιο από τα παραπάνω αδικήματα, δ) να μην οφείλει στο ελληνικό Δημόσιο οποιαδήποτε οφειλή από φόρους, πρόστιμα ή άλλη αιτία, ε) να μην του έχει επιβληθεί ως κύρωση η οριστική ανάκληση της άδειας ίδρυσης φαρμακείου ή φαρμακαποθήκης.
Η άδεια δηλώνεται από τον κάτοχό της στον οικείο Φαρμακευτικό Σύλλογο εντός εξήντα (60) ημερών από τη λήψη της.
Με απόφαση του Υπουργού Υγείας μπορούν να καθορίζονται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας διάταξης.
γ. Έως τη δημοσίευση του προεδρικού διατάγματος της παρ.1 του άρθρου 1 του ν. 1963/1991, μεταξύ φαρμακοποιών, που κατέθεσαν αίτηση για άδεια ίδρυσης φαρμακείου, προτιμάται κατά την εξής σειρά η αίτηση: α) εκείνου, που δεν έχει ήδη σε ισχύ κατά το χρόνο χορήγησης άδειας ίδρυσης, άλλη άδεια ίδρυσης φαρμακείου, β) εκείνου, που η άδεια εξάσκησης του φαρμακευτικού επαγγέλματος είναι η αρχαιότερη, γ) εκείνου, που προηγείται χρονικά στη λήψη του πανεπιστημιακού του πτυχίου της φαρμακευτικής σχολής και σε περίπτωση σύγχρονης λήψης του πτυχίου ο φαρμακοποιός με το μεγαλύτερο βαθμό πτυχίου και δ) του πολύτεκνου ή του τέκνου πολύτεκνης οικογένειας.
δ. Η διάρκεια ισχύος αδειών ίδρυσης και λειτουργίας φαρμακείου που έληξαν ή λήγουν κατά το χρονικό διάστημα από 6.7.2017 και έως τρεις (3) μήνες μετά τη δημοσίευση του προεδρικού διατάγματος της παρ.1 του άρθρου 1 του ν. 1963/1991, παρατείνεται έως τρεις (3) μήνες μετά τη δημοσίευση του ως άνω προεδρικού διατάγματος.
ε. Αποφάσεις αδειών ίδρυσης φαρμακείων που χορηγήθηκαν δυνάμει των υπ' αρ. πρωτ.Γ5(β)/Γ.Π.οικ. 82829/ 2015 (Β' 2330), Γ5(β)Γ.Π.οικ.6915/2016 (Β' 138) και Γ5(β) Γ.Π. οικ. 36277/2016 (Β' 1445) υπουργικών αποφάσεων, θεωρούνται σύννομες και παραμένουν σε ισχύ, εάν δεν ακυρώθηκαν ή ακυρωθούν με απόφαση δικαστικής ή διοικητικής αρχής.

Επιχειρήματα υπέρ ενός ιδιοκτησιακού καθεστώτος των φαρμακοποιών με φαρμακείο ανοικτό στο κοινό

Toυ ΠΑΝΟΥ ΚΑΠΩΝΗ, Νομικού Συμβούλου της ΟΣΦΕ

28 Σεπτεμβρίου 2011

9 Ιουνίου 2009, Βρυξέλλες : «Δεν μπορούμε να αφήσουμε τις δυνάμεις της αγοράς να λειτουργούν τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης …» είπε ο Godfrey Perera, Γενικός Γραμματέας, Ευρωπαϊκό Νοσοκομείο και Healthcare Εργοδοτικού Συνδέσμου (HOSPEEM). Εάν λοιπόν οι εργοδότες των νοσοκομείων (ιδιώτες επιχειρηματίες) αγωνίζονται να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους απέναντι στην Αγορά που θέλουν την εμπορευματοποίηση στα πάντα, τι να πουν οι φαρμακοποιοί που από πάνω τους περνάει η ευθύνη χορήγησης των φαρμάκων. Το θέμα δηλαδή άπτεται άμεσα της Δημόσια Υγείας.

Στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να διασφαλίσει το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας στο έδαφός της. Μέσα στα πλαίσια αυτής της πολιτικής δημόσιας υγείας της ΕΕ, εντάσσεται και η διασφάλιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του φαρμακείου υπέρ των φαρμακοποιών.

Η συνηγορία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με τις αποφάσεις του (17 Μαΐου 2009) στην υπόθεση C-531/06 και στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-171/07 & 172/07 [Επιτροπή κατά Ιταλίας & Apothekerkammer des Saarlandes κ.λπ.] παρέχει σοβαρά επιχειρήματα υπέρ της διατηρήσεως του ιδιοκτησιακού καθεστώτος στα χέρια των επιστημόνων φαρμακοποιών. Με τις αποφάσεις αυτές το Δικαστήριο, ναι μεν επισημαίνει τη γενική Αρχή ότι, η απαγόρευση που επιβάλλεται στους μη φαρμακοποιούς να διατηρούν και να εκμεταλλεύονται φαρμακείο ή να αποκτούν μερίδια συμμετοχής σε εταιρίες εκμεταλλεύσεως φαρμακείων συνιστά περιορισμό στην ελευθερία εγκαταστάσεως και στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, αλλά δέχεται ευθέως ότι, ο περιορισμός αυτός δύναται να δικαιολογηθεί από τον σκοπό που συνίσταται στην εγγύηση του ασφαλούς και με ποιοτικά εχέγγυα εφοδιασμού του πληθυσμού με φάρμακα, δηλαδή στην προστασία της δημόσιας υγείας από το Κράτος.

Οσάκις υφίστανται αμφιβολίες ως προς τη συνδρομή ή τη σημασία των κινδύνων για την υγεία των ατόμων, πρέπει το κράτος μέλος να μπορεί να λαμβάνει μέτρα προστασίας χωρίς να οφείλει να αναμένει να αποδειχθεί πλήρως το υπαρκτό των εν λόγω κινδύνων.

Επιπλέον, το κράτος μέλος μπορεί να λαμβάνει μέτρα τα οποία περιορίζουν, στο μέτρο του δυνατού, κινδύνους για τη δημόσια υγεία, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται, ειδικότερα, ενδεχόμενος κίνδυνος για τον ασφαλή και με ποιοτικά εχέγγυα εφοδιασμό του πληθυσμού με φάρμακα. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο υπογραμμίζει τον όλως ιδιάζοντα χαρακτήρα των φαρμάκων, στο μέτρο που οι θεραπευτικές ιδιότητες αυτών τα διαφοροποιούν ουσιαστικά από τα λοιπά προϊόντα.

Οι θεραπευτικές αυτές ιδιότητες έχουν ως αποτέλεσμα ότι, σε περίπτωση που τα φάρμακα λαμβάνονται χωρίς λόγο ή κατά τρόπο μη σύμφωνο με τις οδηγίες, ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη της υγείας, χωρίς ο ασθενής να είναι σε θέση να το αντιληφθεί κατά τη χορήγηση των φαρμάκων. Επιπλέον, η υπερβολική λήψη φαρμάκων ή η λήψη φαρμάκων κατά τρόπο μη σύμφωνο με τις οδηγίες συνεπάγεται σπατάλη οικονομικών πόρων, η οποία είναι ακόμη πιο επιζήμια αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ο φαρμακευτικός τομέας συνεπάγεται σημαντικές δαπάνες και πρέπει να ανταποκρίνεται σε αυξανόμενες ανάγκες, ενώ οι διαθέσιμοι για την υγειονομική περίθαλψη οικονομικοί πόροι είναι πεπερασμένοι, ασχέτως του τρόπου χρηματοδοτήσεως. Λαμβανομένης υπόψη της ελευθερίας που αναγνωρίζεται στα κράτη μέλη να αποφασίζουν για τον βαθμό προστασίας της δημόσιας υγείας, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν η διανομή των φαρμάκων να γίνεται από φαρμακοποιούς που απολαύουν πραγματικής επαγγελματικής ανεξαρτησίας.

Στα παραπάνω πλαίσια της ευρωπαϊκής πολιτικής για τα φάρμακα και την προστασία της Δημόσιας Υγείας, υπερασπιστής των θέσεων διατήρησης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ελληνικών φαρμακείων υπέρ των επιστημόνων φαρμακοποιών (και όχι μόνον των λεγόμενων αδειούχων), έρχεται το Ελληνικό Σύνταγμα με την αναθεώρηση του του 2001, που στο άρθρο 21 παρ. 3 ορίζει ότι το Κράτος μεριμνά για την Υγεία των πολιτών, δηλαδή για την Δημόσια Υγεία. Από το ανωτέρω σκεπτικό των αναφερθέντων αποφάσεων του ΔΕΚ, προκύπτει ότι η άλωση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων των φαρμακοποιών από άλλες δυνάμεις της Αγοράς θα είναι αντίθετη προς την Δημόσια Υγεία, τότε το Κράτος νομοθετήσει κατά παράβαση αυτών των θέσεων, θα έλθει σε αντίθεση και με τον ελληνικό συνταγματικό κανόνα.

Εξ άλλου, δεν μπορεί η Ελλάδα να είναι η μόνη χώρα που θα ακολουθήσει το Αγγλοσαξονικό μοντέλο ως προς την ιδιοκτησία των φαρμακείων, το οποίο και απέτυχε. Οι χώρες της ΕΕ (εξαιρουμένων της Μ. Βρετανίας & Ιρλανδίας) έχουν καθεστώς υπέρ των φαρμακοποιών. Είναι χαρακτηριστικό του ότι, στο σύνολο των 440.000 φαρμακείων στην Ε.Ε. [στοιχεία PGEU του 2009], μόνον 6.000 βρίσκονται στην κυριότητα Ανωνύμων Εταιρειών (ιδιαίτερα στη Μ. Βρετανία). Επίσης άλλα 2.000 βρίσκονται υπό άτυπο διαχειριστικό έλεγχο μεγάλων χονδρεμπορικών εταιρειών ή διαφόρων χρηματοδοτών, γεγονός που συμβαίνει και στην Ελλάδα ανεπίσημα, κρυφά και παράνομα.

Η λιανική πώληση των φαρμάκων στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, είναι αυστηρά ρυθμιζόμενη, μέχρι σημείου να αγγίζει μονοπωλιακές καταστάσεις που η Ευρωπαϊκή Συνθήκη γενικώς τις καταδικάζει. Αυτό είναι βέβαια ένα αντεπιχείρημα για τους περιορισμούς στα φαρμακεία, όπου περιορισμοί εννοούνται οι παρεκκλίσεις από την ελεύθερη Αγορά. Όμως και αυτό κάμπτεται, αφού το ΔΕΚ (Μάιος 2005) σε σχετική περίπτωση [Apoteksdomen Σουηδίας] δέχθηκε ότι το άρθρο 31, παράγραφος 1, ΕΚ απαγορεύει ένα σύστημα το οποίο προβλέπει αποκλειστικό δικαίωμα λιανικής πωλήσεως με ένα συγκεντρωτικό καθεστώς, όπως το ρυθμιζόμενο κατά τρόπον αντίστοιχο με το σύστημα της δίκτυο πωλήσεων της Apoteket, εταιρείας η πλειονότητα των μετοχών της οποίας ανήκει στο σουηδικό Δημόσιο.

Εξ άλλου πρόσφατα (2010) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσανατολίζεται να αποστείλει αυστηρές συστάσεις προς τις Αρχές της Μ. Βρετανίας αναφορικά με την απροθυμία τους να εναρμονίσουν το καθεστώς Αδειοδότησης των Φαρμακείων με το σκεπτικό των σχετικών με το θέμα αποφάσεων που έλαβε την 17-05-2009 το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Οι λόγοι που οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε μία τέτοια εξέλιξη, είναι η μονομερής παρέκκλιση της Μεγάλης Βρετανίας από το ρυθμιστικό καθεστώς της Φαρμακευτικής Αγοράς που ισχύει στο σύνολο σχεδόν των υπολοίπων χωρών της Ε.Ε. (όπου τα φαρμακεία υπόκεινται σε υγειονομικές ρυθμίσεις για λόγους Δημοσίου Συμφέροντος).

ΠΑΝΟΣ ΚΑΠΩΝΗΣ, Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω, Νομικός Σύμβουλος ΟΣΦΕ

(Δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του ΦΣ ΚΙΛΚΙΣ στις 02 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2014)

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Πέραν της καταργήσεως των παραγράφων 1 & 2 του άρθρου 17 ν. 5607/32 (υποχρέωση σύστασης ΟΕ ή ΕΕ, ποσοστά 50-50, συμβολαιογραφικό έγγραφο, ειδικό πληρεξούσιο κα), καταργήθηκε και η παρ. 7 του ως άνω άρθρου, από το άρθρο 119 του ν. 4446/2016 που προέβλεπε την σύσταση εταιρείας των κληρονόμων (συγγενικών προσώπων) με άλλον εν ζωή μη αδειούχο φαρμακοποιό με ποσοστό 50%. Η διάταξη που καταργεί έχει ως εξής :   "Άρθρο 119 : 1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος (23-12-2016) καταργούνται οι διατάξεις: ...γ. Των παραγράφων 1, 2 και 7 του άρθρου 17 του ν. 5607/1932 (Α΄ 300), όπως ισχύουν."

Φοιτητής-τέκνο αποβιώσαντος φαρμακοποιού.

Μιά μικρή διευκρίνιση και συμβολή στην πληροφόρηση των φαρμακοποιών :

Δημοσιεύτηκε στο καθ' όλα έγκυρο site του iatronet, [http://www.iatronet.gr/eidiseis-nea/perithalpsi-asfalisi/news/43933/proedriko-diatagma-gia-to-idioktisiako-twn-farmakeiwn.html] προφανώς από παραπληροφόρηση της έγκριτης δημοσιογράφου κ. Δ. Καραγιαννοπούλου μεταξύ άλλων και το εξής :

"...Σημειώνεται ότι κάποιος μπορεί να κληρονομήσει μια άδεια φαρμακείου, εφόσον είναι φαρμακοποιός. Στην περίπτωση που μιλάμε για φοιτητή φαρμακευτικής μπορεί να κληρονομήσει την άδεια για πέντε χρόνια με δυνατότητα επέκτασης άλλα δύο χρόνια μέχρι να πάρει το πτυχίο του."

ΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ :  Κατά το άρθρο 11 παρ. 6 του Ν. 5607/1932 όπως αυτό ΙΣΧΥΕ μετά την αντικατάσταση του από το άρθρο 35 παρ. 6 Ν. 1316/1983 :«6. Αν ο αδειούχος φαρμακοποιός έχει συμπληρώσει τα 35 χρόνια με φαρμακείο ή φαρμακαποθήκη και το 65ο έτος της ηλικίας του και έχει παιδί που σπουδάζει στην φαρμακευτική, παίρνει παράταση της άδειας, μέχρι 7 χρόνια, στα οποία το φαρμακείο ή η φαρμακαποθήκη θα λειτουργεί με άλλο υπεύθυνο φαρμακοποιό, εφόσον πληρούνται οι προδιαγραφές της ισχύουσας νομοθεσίας. Η ίδια παράταση μέχρι 7 χρόνια μετά τη λήξη της άδειας, δίνεται και σε κληρονομικό φαρμακείο, αν νόμιμος κληρονόμος σπουδάζει στην φαρμακευτική.»

Όμως, προφανώς οι πηγές της εξαίρετης δημοσιογράφου κυρίας Δέσποινας Καραγιαννοπούλου την παραπληροφορούν ή ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ότι, το παραπάνω δικαίωμα του φοιτητή-τέκνου αποβιωσάντων φαρμακοποιών να λάβει την άδεια του κληρονομικού φαρμακείου, ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ από την 6η Δεκεμβρίου 2016 από το άρθρο 33 παρ. 1δ του ν. 4441/2016.

Ευχαριστώ για την φιλοξενία

ΠΑΝΟΣ ΚΑΠΩΝΗΣ Δικηγόρος http://www.caponislawfirm.com/ 

Σημείωση : Σας γνωρίζουμε ότι σήμερα 15-12-2017 το παραπάνω αναφερόμενο άρθρο αποσύρθηκε από την ιστοσελίδα της iatronet.gr

Άδειες χονδρεμπορικής πώλησης φαρμάκων

https://www.facebook.com/groups/509390562535369/
 

04-12-2017 >> Επειδή κυκλοφορούν διάφορες αβάσιμες & παραπλανητικές - μη νομικές - φήμες, αναρτάται το κατωτέρω νομικό κείμενο : 
" Η χονδρική πώληση φαρμάκων μπορεί να πραγματοποιείται από τις νομίμως λειτουργούσες επιχειρήσεις που αναφέρονται παρακάτω και έχουν εφοδιασθεί με την άδεια που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 103 της Κ.Υ.Α. αριθμ. ΔΥΓ3α/Γ.Π.32221/2013 (ΦΕΚ 1049 Β΄/29-4-2013): 
• Παραγωγοί, αντιπρόσωποι και εισαγωγείς φαρμάκων, περιλαμβανομένων των κατόχων άδειας κυκλοφορίας φαρμάκων (ΚΑΚ), • Φαρμακαποθήκες, • Φαρμακαποθήκες των προμηθευτικών συνεταιρισμών φαρμακοποιών, • Συνεταιρισμοί φαρμακοποιών, • Επιχειρήσεις Αποθήκευσης & Διανομής προϊόντων για λογαριασμό τρίτων (3PL “third party logistics”). Η κατοχή άδειας παραγωγής συνεπάγεται το δικαίωμα χονδρικής πώλησης των φαρμάκων που καλύπτονται από τη συγκεκριμένη άδεια (άρθρο 103, παρ. 3).
Οι Κάτοχοι Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) φαρμάκων για ανθρώπινη χρήση είναι δυνατό να συνεργάζονται με επιχειρήσεις που διαθέτουν την κατά νόμο απαιτούμενη άδεια χονδρικής πώλησης και ικανοποιούν τις απαιτήσεις των σχετικών διατάξεων. Στην περίπτωση αυτή, δεν απαιτείται ο ΚΑΚ να εφοδιασθεί ο ίδιος με άδεια χονδρικής πώλησης. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση αποτελεί η ύπαρξη σύμβασης συνεργασίας μεταξύ του ΚΑΚ και του κατόχου της άδειας χονδρικής πώλησης στην οποία ορίζονται ρητά η διάρκεια της συνεργασίας, τα φαρμακευτικά προϊόντα για τα οποία ισχύει και οι υποχρεώσεις των δύο μερών όπως προκύπτουν από τη νομοθεσία."

Σχετική η με αριθμό 96870/08-11-2014 εγκύκλιος του ΕΟΦ. 

 
 

04-12-2017 : Νέο σύστημα αποζημίωσης φαρμάκων

Αλλάζει πλήρως το σύστημα αποζημίωσης φαρμάκων με το νέο έτος με σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας που προβλέπει την αξιολόγηση όλων των νέων φαρμάκων προκειμένου να αποζημιώνονται από τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς και την επαναξιολόγηση για όσα ήδη κυκλοφορούν και αποζημιώνονται, με προτεραιότητα στις θεραπείες υψηλού και μεσαίου κόστους.

Στο σχετικό νομοσχέδιο με τίτλο «Αξιολόγηση και Αποζημίωση Φαρμακευτικών Προϊόντων Ανθρώπινης Χρήσης και άλλες διατάξεις» που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση την Πέμπτη 30 Νοέμβριου προβλέπετε η σύσταση Επιτροπής  Αξιολόγησης και Αποζημίωσης Φαρμακευτικών Προϊόντων Ανθρώπινης Χρήσης με αντικείμενο την αξιολόγηση των σκευασμάτων, την ένταξη ή απένταξη φαρμακευτικών προϊόντων από τον κατάλογο αποζημιούμενων φαρμάκων. Η εν λόγω Επιτροπή Αξιολόγησης αναμένεται να λειτουργήσει στους πρώτους μήνες του 2018. Ο Υπουργός Υγείας παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο την Πέμπτη διευκρίνισε  πως η συγκεκριμένη Επιτροπή Αξιολόγησης έχει αρμοδιότητά μόνο για τα φάρμακα. Αποτελεί όμως στην ουσία τον προπομπό του Ανεξάρτητου Οργανισμού Αξιολόγησης που θα συμπεριλαμβάνει τα φάρμακα, όλες τις τεχνολογίες υγείας, και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

ΠΗΓΗ : stogiatro.gr

ΣΥΦΑΝΟΠ.ΠΕ 25/06/2016 Προκλήσεις της νέας φαρμακευτικής νομοθεσίας

Το κύκνειο άσμα της επιτροπής διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ

Πρόκειται για σημαντικό ψαλίδισμα στις αρμοδιότητες του οργάνου, καθώς αφορά έναν συνολικό ετήσιο τζίρο 2,5 δισ. ευρώ (νοσοκομειακά και φάρμακα κοινότητας), ποσό που καλύπτει σχεδόν το 50% του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ. Αξίζει να σημειωθεί πως πρόκειται για τη δεύτερη κίνηση του υπουργού Υγείας Ανδρέα Ξανθού προκειμένου να θέσει υπό τον έλεγχό του τον ΕΟΠΥΥ, έπειτα από την υπογραφή, τον περασμένο Οκτώβριο, Προεδρικού Διατάγματος για τον οργανισμό του υπουργείου. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της επιτροπής, καθηγητή Δημήτρη Γεωργακέλλο, ο οποίος διορίστηκε στη θέση τον Φεβρουάριο του 2016, το όργανο έχει επιφέρει θετικά αποτελέσματα στον ΕΟΠΥΥ, μέσω επωφελών συμφωνιών διαπραγμάτευσης.

ΠΗΓΗ :  Καραγιώργος Δημήτρης www.Iatronet.gr 

I'm a paragraph. Click here to add your own text and edit me. I'm a great place for you to tell your story and let your visitors know a little more about you.

Το μη επιτρεπτό της Αφανούς Εταιρείας ως εταιρείας εκμετάλλευσης φαρμακείου σε μελλοντικό φαρμακευτικό νομοθέτημα.

Το μη επιτρεπτό της Αφανούς Εταιρείας ως εταιρείας εκμετάλλευσης φαρμακείου.

Μετά την ισχύ της νέας ΚΥΑ Γ5(β) /Γποικ. 36377/2016 (ΦΕΚ Β’ 1445/23-05-2016), αλλά και μετά την ακύρωση της από το ΣτΕ, επικαιροποιείται να εξεταστεί για το εάν, η μορφή της Αφανούς Εταιρείας που προβλέπεται από τα άρθρα 285-292 του Ν. 4072/2012 μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή όχι ως εταιρικός τύπος εκμετάλλευσης φαρμακείου.

1. Κατ’ αρχήν, ας δούμε τι είναι η αφανής εταιρεία. Αυτή περιλαμβάνει δύο είδη εταίρων: α. τον εμφανή, που εμφανίζεται στους τρίτους χρησιμοποιώντας το όνομα του, μπορεί να αποκτήσει ιδιότητα εμπόρου και ευθύνεται για τα χρέη της εταιρείας με την προσωπική του περιουσία, ο οποίος άλλωστε είναι και ο διαχειριστής και β. τον αφανή, που δεν κάνει τίποτα από τα παραπάνω, παρά μόνο συμμετέχει στην εσωτερική διαχείριση και τα κέρδη/ζημιές της εταιρίας στο μερίδιο που του αναλογεί.

2. Η αφανής εταιρεία συστήνεται άτυπα, δεν έχει νομική προσωπικότητα, δεν καταχωρίζεται στο ΓΕ.Μ.Η., ενώ σε αυτήν εφαρμόζονται οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για την εταιρεία, εκτός από εκείνες που δεν συμβιβάζονται με τη φύση της.

Εάν δεχθούμε ότι ο αδειούχος φαρμακοποιός ή ιδιώτης μη φαρμακοποιός, λόγω της χορήγησης σε αυτόν της [προσωποπαγούς] άδειας ίδρυσης φαρμακείου είναι ο εμφανής εταίρος (υποχρεωτικά), τότε οι λοιποί συνεταίροι θα είναι αφανείς, άρα άγνωστοι.

Όμως, παρ΄ όλο που η τελευταία ακυρωθείσα από 24-05-2016 ΚΥΑ δεν αναφέρεται ρητά στην απαγόρευση αυτή, στο άρθρο 5 περίπτωση “δ” προβλεπόταν (και πιθανόν να προβλεφθεί και στο προσεχώς νεο Ν/Σ ή ΠΔ κατά πληροφορίες μας θα υπάρξει "αντιγραφή" των κειμένων της καταργηθείσας ΚΥΑ ) ότι : “Ακριβές αντίγραφο του καταστατικού των εταιρειών καθώς και το ΦΕΚ της δημοσίευσής του, εφόσον πρόκειται για ΕΠΕ, κατατίθεται στη Διεύθυνση Φαρμάκων και Φαρμακείων της κατά τόπον αρμόδιας Περιφερειακής Ενότητας καθώς και στον οικείο Φαρμακευτικό Σύλλογο μέσα σε προθεσμία ενός (1) μηνός από την καταχώριση της εταιρείας και του καταστατικού της στο ΓΕΜΗ. Το ίδιο ισχύει και για τις τροποποιήσεις του εταιρικού καταστατικού και όλες τις μεταβολές της εταιρείας.”

Αυτό είναι σύμφυτο με την ρητή απαγόρευση διαφόρων κατηγοριών φυσικών ή νομικών προσώπων συμμετοχής τους στις εταιρείες εκμετάλλευσης φαρμακείου. Άρα η αρμόδια Διεύθυνση της κάθε Περιφέρειας, θα εξετάζει το εάν κάποιος εταίρος είναι εντός ή εκτός του καταλόγου των απαγορευμένων προσώπων του άρθρου 5 του προσεχώς αναμενόμενου νομοθετήματος !!

Από τους αναφερόμενους λόγους προκύπτει ότι, η μορφή της Αφανούς Εταιρείας, δεν συνάδει ως νόμιμη μορφή εταιρικής εκμετάλλευσης φαρμακείου, ούτε για τους φαρμακοποιούς ιδιοκτήτες, αλλά ούτε και για τους ιδιώτες.

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ

Ερμηνεία της διατάξεως του β΄ εδαφίου της παρ. 6 του άρθρου 11 ν. 5607/1932.

Βλέπετε άνω δεξιά στην στήλη «Πρόσφατα άρθρα» 
Βιβλιογραφία: Π. Καπώνη: Επίτομος Φαρμακευτική Νομοθεσία, Αθήνα 2003, εκδόσεις «Φαρμακευτικός Κόσμος», σελ. 223-230.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Τα παραπάνω που είχαν αναρτηθεί στο προηγούμενο site www.caponis.gr δεν ισχύουν λόγω της κατάργησης της δυνατότητας του τέκνου φαρμακοποιού που σπουδάζει την φαρμακευτική να πάρει την άδεια του γονέα του φαρμακοποιού.  
ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ από την 6η Δεκεμβρίου 2016 από το άρθρο 33 παρ. 1δ του ν. 4441/2016.